No der Hëtzt kënnt d'Dréchent: Wéi Lëtzebuerg säi Klima ëmkippt

D'Thermometeren, déi Lëtzebuerg dës Woch Richtung 40°C gedriwwen hunn — mat enger rouder Alert, ofgesote Nomëttesschoulen an esouguer enger Schinn, déi sech bei der Hëtzt zu Berchem verbéit huet — falen erëm. D'Konditiounen, déi se erbäigefouert hunn, fale laut den Hydrologen net erëm.

Fir de Laurent Pfister, den Hydro-Klimatolog, deen d'Environmental Sensing and Modelling-Unitéit um Luxembourg Institute of Science and Technology (LIST) zu Belval leet, ass d'Hëtzt vun Enn Juni net e Wiederausrutscher, mä e Symptom vun engem méi déiwe, strukturelle Wandel. Dem Land säi gemittlecht Klima, mat Reen iwwert d'ganzt Joer verdeelt, kippt an eppes ëm, fir dat d'Land net gebaut ass: méi waarm, méi dréchen Summeren, ënnerbrach vu plötzlechen, gewaltsamen Onwiederer.

E Waasserkreeslaf, deen ëmmer méi haart schléit

Dem Pfister säi Punkt ass net einfach, datt et hei am Duerchschnëtt méi naass oder méi dréche gëtt. Dem LIST seng Projektiounen weisen, datt déi total jäerlech Nidderschlagsmenge ongeféier d'selwecht bleift. Wat sech ännert, ass d'Verdeelung — an d'Gewalt: laang Dréchenten, ënnerbrach vun extreme Reebéien.

"On parle surtout d'une intensification du cycle hydrologique" — "Mir schwätzen virun allem vun enger Intensivéierung vum Waasserkreeslaf", sou de Pfister géintiwwer dem Lëtzebuerger Medium Infogreen, fir de Wee ewech vun engem konstanten, gläichméissege Reen iwwert d'Joer ze beschreiwen.

Dëse Wiessel verstäerkt sech selwer, erkläert hien. Bei engem staarke Reen ass den ausgedréchente Buedem an e puer Minutten gesättegt, d'Waasser leeft iwwert d'Uewerfläch of a schleeft Schuedstoffer a Bakterien a Flëss a Reservoiren; eng laang Dréchent dergéint baakt de Buedem haart an dicht, sou datt en de Reen, wann en endlech kënnt, net méi opsaugt. Erauskomme leeft op e Circle vicieux aus Iwwerschwemmung an Dréchent eraus — net op e gemittlecht Mëttelfeld.

Well d'Reegele vun haut op engem Klima vum 20. Joerhonnert berouen, dat ee fir stabil gehalen huet, verléiere se hir Gëltegkeet. "Le climat change en raison de l'activité humaine, ce qui implique qu'il faut revoir progressivement tous nos modèles statistiques" — d'Klima ännert sech duerch d'mënschlech Aktivitéit, wat heescht, datt mir all eis statistesch Modeller no an no muss iwwerschaffen, sou de Pfister. Lëtzebuerg seng systematesch Temperaturopzeechnunge ginn nëmme bis ongeféier 1838 zréck an déi vum Reen bis 1854 — eng kuerz Erënnerung un dat, wat d'Wieder ka maachen.

E Waassersystem, dee fir e méi naasst Land geduecht ass

Um kloersten ass den Asaz um Krunn. Lëtzebuerg zitt ongeféier 45% vu sengem Drénkwaasser aus Grondwaasserquellen an ongeféier 55% aus enger eenzeger Uewerflächequell — dem Stauséi vun der Uewersauer zu Esch-Sauer, deen d'SEBES opbereet a verdeelt. D'Haaptstad hänkt fir ongeféier d'Halschent vun hirem Waasser um Lëtzebuerger Sandstee, dem Grès de Luxembourg. Eng laang Dréchent setzt béid ënner Drock — an d'Reserv ass déift Grondwaasser, dat Joerdausende brauch fir sech erëm opzelueden.

Den Drock ass schonn an de Zuelen ze gesinn, déi Fuerscher an de Waassersecteur uginn:

• D'deeglech Ofschäpfung läit bei ongeféier 130.000 m³, ronn 180 Liter pro Awunner, an de Gesamtverbrauch huet sech an 15 Joer ongeféier verduebelt.
• D'Stéit maachen ongeféier 60% vum Verbrauch aus, d'Industrie 23% an d'Landwirtschaft 8%, mat ronn 9%, déi duerch Lecken verluer ginn.
• Ongeféier 100 vun de 250 Grondwaasserressourcen am Land sinn elo schonn onbenotzbar duerch Nitrat-, Pestizid- a Phosphatbelaaschtung.
• Modeller vun der Uni Lëtzebuerg warnen, datt d'Disponibilitéit vu Waasser no 2023–2029 zu enger Brems fir d'Bevëlkerungswuesstem ka ginn, wann net gespuert gëtt.

Wat d'Projektioune weisen

Den Trend ass net hypothetesch. De Climate Change Knowledge Portal vun der Weltbank prognostizéiert, datt déi mëttler Joerestemperatur zu Lëtzebuerg bis Enn vum Joerhonnert ënner héijen Emissiounen ëm ronn 2–4°C oder méi klëmmt, mat nationalen Estimatioune vun ongeféier +1,1°C bis Mëtt vum Joerhonnert. De Summerreen (Juni–August) kéint bis 2100 ëm 10–20% erofgoen, och wann d'Wanteren 5–15% méi naass ginn, an d'Land kéint bis 2050 bis zu fënnef extrem waarm Deeg d'Joer gesinn.

D'Landwirtschaft steet matzen am Schussfeld. D'Baueren an d'Wënzer am Musseldall pendelen elo schonn tëscht hartnäckeger Dréchent, schiedleche Reebéien an onzäitege Fréschten, während méi waarm, méi dréchen Summeren d'Risike vu Bëschbränn klamme loossen. D'Infrastruktur ass och ausgesat: dës Woch huet d'Setzen vun der Schinn bei Berchem gewisen, wéi d'Hëtzt d'Schinnennetz op d'Prouf stellt, während méi staarke Wanterreen d'Iwwerschwemmungsrisiken hieft, déi bis bei d'Stroumnetz erareeche kënnen. Lëtzebuerg seng national Adaptatiounsstrategie zielt mëttlerweil 131 Mesuren op, fir genau dofir gewoppent ze sinn.

Eng Groussregioun ënner deemselwechten Himmel

Lëtzebuerg seng Lag gëtt iwwert d'Grenzen gedeelt. Während déiselwecht Hëtztwell huet Frankräich de 23. Juni 44,3°C zu Pissos gemooss an Däitschland huet de 27. Juni mat 41,5°C en nationale Rekord opgestallt — Deel vun enger europäescher Episod, déi mat méi wéi 500 Doudegen a Verbindung bruecht gëtt. D'Häff, d'Flëss an d'Stied vun der Groussregioun erwiermen sech zesummen, a Waasser gëtt ëmmer méi eng grenziwwerschreidend Fro.

Dem Pfister säi Rezept ass, déif an d'Vergaangenheet ze kucken, fir sech op d'Zukunft virzebereeden — al Iwwerschwemmungen an Dréchenten aus Bamréng, Sedimenter an Archiver rekonstruéieren, fir eng Opzeechnung ze verlängeren, déi d'Apparater eleng net hierginn.

"Andeems mir vergaange Extremereegnisser mat deenen verbannen, déi mir haut beobachten, kënne mir den Impakt vun de mënschlechen Aktivitéite besser aschätzen an déi zukünfteg Entwécklung vum Klima an den hydrologesche Phänomener méi genee viraussoen", seet hien. D'Hëtztwell geet eriwwer. D'Froen, déi se iwwert Waasser, Landwirtschaft an Infrastruktur opwerft, bleiwen, soen d'Wëssenschaftler.