Zu Budapest gëtt d'Pride fräi ofgehalen — eng Demonstratioun ouni Verbuet

Op d'mannst honnertdausend Leit sinn e Samschdeg laanscht d'Andrássy-Avenue an der Mëtt vu Budapest gezunn — fir d'éischte Kéier zanter enger Generatioun ouni d'Gefor, datt d'Police d'Defilee verbitt. Et war manner eng Provokatioun ewéi eng Erliichterung: déi éischt Budapest Pride, séitdeem de Viktor Orbán no 16 Joer un der Muecht aus der Regierung ass.

E Fotograf vun der AFP, deen op der Plaz war, huet d'Zuel op op d'mannst 100.000 Participanten geschat, déi sech laanscht déi grouss Boulevard erofgeschwemmt hunn, déi de Marsch zanter dräi Joerzéngte traagen. Domat blouf d'Zuel ënner dem Rekord vum leschte Joer — wéi tëscht 100.000 an 200.000 Leit engem komplette Verbuet getrotzt hunn — mä d'Stëmmung war eng aner.

Wéi d'Wieler an d'Riichter d'Verbuet ëmgehäit hunn

Den Ëmschwong baséiert op zwee Evenementer, déi an e puer Wochen Ungarns Politik ëmkrämpelt hunn. Den 12. Abrëll 2026 huet dem Orbán seng Fidesz d'Parlamentswalen géint dem Péter Magyar seng zentrumriets, pro-europäesch Tisza-Partei verluer. D'Tisza krut 138 vun de 199 Sëtz mat 53,6 Prozent vun de Stëmmen, géint 37,8 Prozent fir d'Fidesz, bei enger Rekordwalbedeelegung vu méi wéi 77 Prozent. De Magyar, fréier selwer en Insider bei der Fidesz an dunn dem Orbán säi gréisste Rival, huet de Mount drop d'Amt iwwerholl.

Néng Deeg no de Walen, den 21. Abrëll, huet den Europäeschen Geriichtshaff — dee jo zu Lëtzebuerg sëtzt — säin Uerteel an der Saach Kommissioun géint Ungarn (C-769/22) verkënnegt. An der Plenum-Formatioun mat alle 27 Riichter, déi nëmme fir Saache mat aussergewéinlecher Wichtegkeet reservéiert ass, huet d'Geriicht festgehalen, datt Ungarns "Kannerschutz"-Gesetz vun 2021 d'Grondwäerter vun der Unioun verletzt. D'Riichter hunn den Artikel 2 vum EU-Vertrag an den Artikel 1 vun der Grondrechtecharta zur Mënschewürd ugefouert. Genee déiselwecht juristesch Konstruktioun war am Mäerz 2025 benotzt ginn, fir d'Pride ze verbidden.

D'Saach huet eng Interventioun ausgeléist, déi et an der Geschicht vun der EU sou nach ni gouf: 16 Memberstaaten — dorënner Lëtzebuerg — hu sech hannert d'Europäesch Kommissioun gestallt, d'Europaparlament ass als Partei dobäikomm, an net ee Land huet sech op Ungarns Säit gestallt. Fir déi nei Regierung koum d'Entscheedung vun der Police séier: d'Organisateuren hunn d'Autoritéiten Enn Mee informéiert, an d'Beamten hu festgestallt, datt et keng Grënn gëtt fir d'Versammlung ze verbidden.

Dëst Uerteel ass e Meilesteen, deen däitlech mécht, datt Ungarns Anti-LGBT-Gesetz keng Plaz an der Europäescher Unioun huet a soll ofgeschaaft ginn.

Dës Aschätzung koum vun der Lydia Gall, leitend Fuerscherin fir Europa an Zentralasien bei Human Rights Watch, no dem Uerteel am Abrëll.

De Buergermeeschter, dee sech selwer "e stolzen Ugeklotenen" genannt huet

Kee verkierpert d'Wende vun dësem Joer méi wéi de Budapester Buergermeeschter Gergely Karácsony. Wéi dem Orbán seng Regierung 2025 de Marsch verbueden huet, huet de Karácsony en zu enger kommunaler Feierlechkeet deklaréiert, déi keng Police-Erlaabnes brauch — an de Marsch ass den 28. Juni 2025 ofgehale ginn, ouni datt ee Participant festgeholl oder mat enger Geldstrof beluecht gouf.

Dofir hunn d'Procureuren hien am Januar 2026 ugeklot, eng illegal Versammlung trotz engem Verbuet organiséiert ze hunn. Hien huet sech selwer "e stolzen Ugeklotenen" genannt.

"Et schéngt, datt een an dësem Land dëse Präis bezilt, wann ee fir seng Fräiheet asteet", huet de Karácsony no senger Uklo gesot, esou d'Associated Press. Den 4. Juni 2026 huet d'Generalstaatsanwaltschaft vu Budapest d'Verfaren agestallt, mat Verweis op d'Uerteel vum EU-Geriichtshaff, datt d'Gesetz hannert der Uklo net mat de Wäerter vun der EU vereenbar ass.

Wat iwwer de Participanten hänke bleift

D'Feier war net ouni Schied. D'Ännerungen, déi d'Participatioun un der Pride kriminaliséiert hunn an d'Police erméiglecht hunn, Kameraen mat Gesiichtserkennung géint d'Participanten anzesetzen, stinn formell nach ëmmer am Gesetzbuch — vu weeder Parlament nach Geriicht ofgeschaaft. EUobserver huet bericht, datt deen Iwwerwaachungsapparat, dee fir d'Ofschreckung vun de Participanten opgebaut gouf, am ungaresche Recht verankert bleift, och wann d'Strofverfollegung gestoppt ass. Och aner diskriminéierend Mesuren hunn de Regierungswiessel iwwerlieft:

• e Verbuet vu 2020, säi gesetzleche Geschlecht op offiziellen Dokumenter z'änneren;
• Restriktiounen, déi d'Adoptioun op bestuete Koppele beschränken.

Fir vill an der Mass huet d'Richtung méi gewien ewéi déi nach onfäerdeg juristesch Opraumaarbecht. "Ech mengen, d'Situatioun gëtt ëmmer méi besser, virun allem wéinst dem Regierungswiessel", sot d'Petra Toth, eng 18 Joer al Participantin, déi vun der AFP zitéiert gouf.

Firwat Lëtzebuerg dat genee verfollegt

Fir Lëtzebuerg ass d'Bild aus Budapest méi wéi eng wäit Schlagzeil aus engem Kulturkampf. D'Groussherzogtum war ee vun de 16 Regierungen, déi sech formell hannert d'Klo vun der Kommissioun géint Ungarn gestallt hunn — Deel vun engem jorelaangen Asaz vu Lëtzebuerger Ministeren an Europadeputéierten, fir datt d'EU d'LGBTQ-Rechter als eng Saach vum Europarecht verteidegt an net als national Preferenz. De Lëtzebuerger Ausseminister Xavier Bettel, dee vu 2013 bis 2023 Premier war an ee vun de wéinegen oppe schwule Regierungschefen an der EU ass, war eng vun de konstantste Stëmmen fir dës Haltung.

Den Asaz, esou wéi Lëtzebuerg et zanter laangem argumentéiert, geet wäit iwwer ee Marsch eraus. D'Fro, déi de Fall Budapest stellt, ass, ob d'Rechter, déi an den EU-Verträg festgeschriwwe sinn, an engem Memberstaat nach gëllen, deem seng Regierung se eemol wollt ausser Kraaft setzen. E Samschdeg, mat de gehuewene Fändelen an ouni Police-Ketten, gesäit d'Äntwert — fir de Moment — no engem Jo aus.