En hallwe Kilometer Kolonialarchiv: Tervuren mécht seng geologesch Congo-Akten ëffentlech

Bal en hallwe Kilometer Regaler, vollgepaakt mat Kaarten, geologesche Relevéen, Buerprotokoller, Terrainsnotizen an Exploratiounsrapporten: Dat läit am AfricaMuseum zu Tervuren, virun den Diere vu Brëssel — a kéint de Schlëssel zu engem vun de räichste Buedemschätz vun der Welt sinn. De Musée huet sech engagéiert, säi geologeschen Archiv iwwer d'Demokratesch Republik Kongo bannent ongeféier fënnef Joer ze digitaliséieren an ëffentlech zougänglech ze maachen, wéi d'AFP e Freideg gemellt huet. Et geet ëm Millioune vun Dokumenter, entstanen tëscht 1885 an 1960, wéi de Kongo ënner belscher Herrschaft stoung. Nach emol ronn 500 Meter Akten, ierflecher vun de fréiere kolonialen Minnegesellschaften, leien am Staatsarchiv zu Brëssel.

Datt dës verstëbste Pabeieren op eemol Weltpolitik sinn, huet e simple Grond: Si dokumentéieren, wéi de kongolesesche Buedem kartéiert an exploitéiert gouf — a kongolesesch Responsabel gleewen, datt se de Wee zu nach onentdeckte Virkomme vu Koffer, Kobalt, Lithium a Coltan weise kënnen, Grondstoffer fir Elektroautoen, erneierbar Energien a modern Verdeedegungssystemer. D'RDC stoung 2024 no den Donnéeë vum US Geological Survey fir ronn 76 Prozent vun der weltwäit ofgebauter Kobaltproduktioun an ass den zweetgréisste Kofferproduzent vun der Welt. De Ministère fir Minnen zu Kinshasa schätzt, datt ronn 90 Prozent vum Ënnergrond vum Land nach guer net exploréiert sinn.

Bill Gates a Jeff Bezos hu matgebueden — a sinn ofblëtzt

Op den Dësch komm ass d'Thema duerch eng privat Offer. KoBold Metals, eng kalifornesch Exploratiounsfirma mat Kapital vum Bill Gates a vum Jeff Bezos hannendrun, déi mat kënschtlecher Intelligenz no Mineralvirkomme sicht, huet 2025 Accorde mat der kongolesescher Regierung ënnerschriwwen an ugebueden, den Archiv vun Tervuren selwer ze digitaliséieren. Kinshasa war dofir; nom belschen ëffentleche Sender VRT huet d'Trump-Administratioun iwwer diplomatesch Kanäl Drock op d'Belsch gemaach, fir d'Firma eranzeloossen.

Brëssel huet Nee gesot. "D'Belsch kann enger auslännescher Firma oder enger privater Entitéit, mat där se keng kontraktuell Relatioun huet, keen exklusiven Accès accordéieren", sot d'Florinda Baleci, Spriecherin vum belschen Ausseministère, am Mäerz zu Reuters. De Generaldirekter vum Musée, de Bart Ouvry, gouf nach méi grondsätzlech:

"Mir kënnen d'Gestioun vun de Sammlungen net u privat Firmen delegéieren; dat géif géint all wëssenschaftlech an institutionell Ethik goen."

Amplaz féiert de Musée elo säin eegene Programm, mat substanzieller EU-Finanzéierung an engem europäesche Prestataire; den nationale geologeschen Déngscht vun der RDC ass als wëssenschaftleche Partner mat un Bord. De Projet ass de Moment an der Preparatiounsphas. KoBold huet sech dowéinst net gebremst: D'Firma huet op enger Universitéit zu Lubumbashi ronn 170.000 Säite vu kongolesesche Regierungsakten iwwer de Biergbau digitaliséiert a féiert an der RDC en Exploratiounsprogramm fir Lithium. "Dëst Land brauch méi Investissementer an d'Exploratioun", sot de Benjamin Katabuka, Generaldirekter vu KoBold an der RDC, zu Reuters.

Kopie fir Kinshasa: eng gemeinsam Feuille de route steet

De Sträit huet d'Saach tëscht deenen zwou Haaptstied acceleréiert. Den 9. Juni huet de kongolesesche Minister fir Minnen, de Louis Watum Kabamba, zu Brëssel belsch an EU-Responsabel getraff. D'Säiten hu sech op eng gemeinsam Feuille de route fir d'Digitaliséierung an d'Restitutioun vun den Akte gëeenegt an eng Task Force op d'Bee gestallt, déi d'Aarbecht mat de kongolesesche Institutiounen encadréiert. Digital Kopie ginn no an no un déi zoustänneg kongolesesch Autoritéite geschéckt, sou e Spriecher vun der belscher Regierung.

Fir kongolesesch Fuerscher a Responsabel geet et dobäi ëm méi wéi Prospektioun. D'Archiven dokumentéieren de Konzessiounssystem, mat deem kolonial Minnegesellschaften d'Kofferregioun vu Katanga ënnert sech opgedeelt hunn — an d'Profitter, déi no Brëssel gefloss sinn. Kinshasa argumentéiert zënter laangem, datt dës Akten, op d'mannst als Kopie, an d'Land gehéieren, dat se beschreiwen. An déi geologesch Dossiere sinn nëmmen eng Oder an engem vill méi grousse Bestand: Den Ausseministère vun der Belsch iwwerdréit zënter 2016, op Basis vum belschen Archivgesetz, seng sougenannt Afrika-Archiven — ronn 9,5 lafend Kilometer ëffentlech Akten iwwer d'Kolonisatioun vum Kongo, vu Ruanda a vu Burundi tëscht 1885 an 1962 — un de Staatsarchiv. Ronn 6,5 Kilometer si scho geplënnert; am Ganze verdeele sech ongeféier 20 Kilometer Kolonisatiounsakten op méi wéi 80 belsch Institutiounen.

Europa seng Rechnung geet ouni de Kongo net op

Dat Gezerre ëm d'Regaler vun Tervuren ass de Concours ëm déi kongolesesch Ressourcen am Klengformat. De Biergbau an der RDC gëtt haut vu China dominéiert, während Washington seng Partnerschaft mat Kinshasa verdéift, fir bei de Batteriematerialie manner vu Peking ofzehänken. D'Europäesch Unioun hirersäits huet sech Ziler ginn, déi ouni Länner wéi d'RDC net z'erreeche sinn: De Critical Raw Materials Act gesäit vir, datt d'EU bis 2030 zéng Prozent vun de strategesche Rohstoffer, déi se verbraucht, selwer ofbaut, 40 Prozent selwer veraarbecht a 25 Prozent recycléiert — an datt keen Drëttland eleng méi wéi 65 Prozent vun engem eenzege strategesche Rohstoff liwwert. Am Oktober 2023 huet Brëssel um Global-Gateway-Forum eng strategesch Rohstoffpartnerschaft mat Kinshasa ënnerschriwwen an ënnerstëtzt donieft den Eisebunnskorridor vu Lobito, dee kongolesesch a sambesch Metaller un den Atlantik brénge soll.

Esou gesinn ass déi EU-finanzéiert Digitaliséierung Restitutioun an Industriepolitik an engem: Déiselwecht Dossieren, déi d'Ausbeutung aus der Kolonialzäit dokumentéieren, kënnen Europa — an dem Kongo — hëllefen, d'Mineralie vun der Energietransitioun ze fannen.

• Déi geologesch Archive vun Tervuren fëllen ronn 500 Meter Regaler; nach emol sou vill Akte vu fréiere Minnegesellschaften leien am Staatsarchiv zu Brëssel.
• D'Digitaliséierung, EU-finanzéiert an an ëffentlecher Hand, soll bis zu fënnef Joer daueren; Kopie ginn nom Fortschrëtt vun der Aarbecht u kongolesesch Autoritéiten iwwerreecht.
• D'RDC stoung fir ronn 76 Prozent vun der weltwäit ofgebauter Kobaltproduktioun an ass den zweetgréisste Kofferproduzent, no den Zuele vum USGS.

Ob an deene Kaarte wierklech nei Minne stiechen, mussen d'Geologe weisen. Fest steet awer schonn haut: D'Fro, wien d'Dokumentatioun vum kongolesesche Buedem liese kann, gëtt nei beäntwert — an d'Äntwert heescht, fir d'éischt zënter der Onofhängegkeet, och Kinshasa.