ICC-Austrëtt vu Mali, Burkina Faso an dem Niger ass elo offiziell — a Kraaft trëtt en am Summer 2027

Den 18. Juni 2027 fir den Niger, de 24. Juni 2027 fir Mali a Burkina Faso: Vun deenen zwee Datumer u gehéieren déi dräi Sahel-Staaten net méi zum Internationale Strofgeriichtshaff (ICC) — ausser hir Militärregierungen iwwerleeën et sech bis dohin nach anescht. D'Auer dofir leeft zanter Enn Juni.

Dem Human Rights Watch an der Présidence vun der Versammlung vun de Vertragsstaate vum Geriichtshaff no huet den Niger den 18. Juni seng schrëftlech Notifikatioun beim UN-Generalsekretär deposéiert; Burkina Faso a Mali sinn de 24. Juni nokomm. No Artikel 127 vum Roum-Statut, dem Grënnungstraité vum ICC, gëtt en Austrëtt genee ee Joer nom Empfang vun der Notifikatioun wierksam. Et ass de gréisste koordinéierte Réckzuch, deen de Geriichtshaff bis elo erlieft huet.

Bis dohi bleiwen déi dräi Staate voll Vertragsparteien. De Statut hält ausserdeem fest, datt en Austrëtt e Staat net vun deene Verflichtungen entbënnt, déi e sech als Member zougezunn huet, an datt en näischt un den Dossieren ännert, déi schonn um Geriichtshaff leien — e Punkt, deen d'Gremie vum Geriichtshaff an d'Mënscherechtsorganisatiounen dës Woch ausdrécklech ënnerstrach hunn.

Vu Bamako bis op de Büro vum UN-Generalsekretär

Ugekënnegt haten déi dräi Länner — all vu Junte regéiert, déi tëscht 2020 an 2023 duerch Putschen un d'Muecht komm sinn — de Schrëtt schonn den 22. September 2025. An enger gemeinsamer Deklaratioun, zu Bamako vum malesche Generol Assimi Goïta ënnerschriwwen, dem Chef vun hirer Konfederatioun Alliance des États du Sahel (AES), gouf den ICC als "en Instrument vun der neokolonialer Repressioun an den Hänn vum Imperialismus" an als Beispill vun enger "selektiver Justiz" ugeprangert. Amplaz wëll d'Allianz eegen, "indigen" Friddens- a Justizmechanisme opbauen.

An den Notifikatioune vum Juni kléngt deeselwechte Reproche méi diplomatesch: Den Niger werft dem Geriichtshaff vir, e géif "mëssbraucht an exploitéiert" ginn, a Burkina Faso gesäit an him "e selektiivt a politiséiert Instrument" entstoen, sou den Human Rights Watch. De Schrëtt passt an d'Serie vu Réckzich aus westlech gepräägten Institutiounen, zanter d'AES de 16. September 2023 gegrënnt gouf — dorënner den Austrëtt aus der westafrikanescher Gemeinschaft ECOWAS. Juristen haten iwwregens direkt drop higewisen, datt déi am September proklaméiert "direkt Wierkung" am Traité guer net virgesinn ass: D'Joresfrist huet eréischt mat den Notifikatioune vun dësem Juni ugefaangen ze lafen.

Firwat virun allem Mali betraff ass

Déi direktst Konsequenzen treffen Mali, wou den ICC zanter Januar 2013 enquêtéiert — op Demande vun enger fréierer malescher Regierung selwer. Aus där Enquête si bis elo zwou Veruerteelunge komm:

• Ahmad al-Faqi al-Mahdi gouf am September 2016 zu néng Joer Prisong veruerteelt, well en d'Zerstéierung vu reliéisen an historesche Monumenter zu Timbuktu dirigéiert hat; d'Reparatioune fir d'Affer sinn an der leschter Phas;
• Al Hassan Ag Abdoul Aziz gouf de 26. Juni 2024 wéinst Krichsverbriechen a Verbrieche géint d'Mënschheet zu Timbuktu veruerteelt a krut zéng Joer Prisong; iwwer d'Reparatioune gëtt nach entscheet, sou d'Fédération internationale pour les droits humains (FIDH).

En drëtten Dossier ass op: Géint den Iyad Ag Ghaly, de Grënner vun Ansar Dine, deen haut d'al-Qaida-no Rebellioun JNIM ufeiert, war den 18. Juli 2017 ënner Verschloss e Mandat d'arrêt ausgestallt ginn; en ass den 21. Juni 2024 public gemaach ginn, an de Mann ass weider op fräiem Fouss. Well déi virgeworfe Verbriechen an der Zäit geschitt sinn, wou Mali Member war, behält de Geriichtshaff seng Kompetenz och nom Austrëtt. Géint Burkina Faso an den Niger leeft dogéint keng ëffentlech bekannten ICC-Enquête. Den Human Rights Watch huet allerdéngs dokumentéiert, datt Regierungstruppen an den dräi Länner massewäis Zivilisten ëmbruecht hunn; de Junte gi weider arbiträr Verhaftungen, forcéiert Deplacementer an d'Ënnerdrécke vun Oppositioun a Medie virgeworf.

Moskau am Hannergrond

Den Austrëtt fält an eng Phas, an där sech déi dräi Staaten ëmmer méi enk u Russland uleeën. Zanter de Putsche hu si déi franséisch an aner westlech Truppen heemgeschéckt an op russesch Sécherheetshëllef gesat — fir d'éischt iwwer d'Wagner-Grupp, där hir Roll a Mali 2025 vum Africa Corps iwwerholl gouf, enger Force ënner Kontroll vum russesche Verdeedegungsministère. Den Human Rights Watch huet Iwwergrëff op Zivilisten duerch malesch Zaldoten dokumentéiert, déi Säit u Säit mat Wagner-Kämpfer operéiert hunn.

Russland selwer ass keen ICC-Member, an de President Wladimir Putin steet zanter Mäerz 2023 ënner engem Mandat d'arrêt vum Geriichtshaff. D'Fuerscherinne Catherine Maia a Pauline Equin bréngen op Justice Info, dem Portal vun der Fondation Hirondelle, den Austrëtt vun de Sahel-Staaten direkt mam Rapprochement vun der AES mat Moskau a Verbindung — och wann e Länner net virun der Kompetenz vum Geriichtshaff fir Verbrieche schützt, déi begaange goufen, soulaang den Traité gegollt huet.

"Déi lescht Hoffnung" vun den Affer

D'Présidence vun der Versammlung vun de Vertragsstaaten ëm hir finnesch Presidentin Päivi Kaukoranta "bedauert" d'Entwécklungen: En Desengagement "riskéiert, déi kollektiv Sich no Gerechtegkeet z'ënnergruewen". Si rifft déi dräi Regierungen op, "engagéiert Vertragsstaaten ze bleiwen", a proposéiert hinnen "e serieusen Austausch" iwwer hir Reprochen.

"Den Austrëtt aus dem ICC kënnt enger iwwerstierzter Flucht vun dëse Regierunge virun hire Verflichtungen am internationale Recht an an der Justiz gläich", seet de Marceau Sivieude, Regionaldirekter vun Amnesty International fir West- an Zentralafrika.

D'Liz Evenson, Direktesch fir international Justiz beim Human Rights Watch, hat schonn no der Ukënnegung gewarnt, den ICC-Austrëtt vu Burkina Faso, Mali an dem Niger "wäert d'Rechenschaftspflicht ënnergruewen an de Mënschen am Sahel eng entscheedend Schutzschicht fir hir Mënscherechter huelen, do wou national Geriichter net an der Lag sinn, der Strofflosegkeet fir déi schlëmmste Verbriechen e Rigel virzeschieben". An de Generalsekretär vun der FIDH, den Drissa Traoré, warnt: D'Decisioun "schwächt d'Positioun vun den Affer, fir déi de Geriichtshaff dacks déi lescht Hoffnung ass, fir Gerechtegkeet ze kréien".

Definitiv ass nach näischt: Eng Notifikatioun ka virum Stéchdatum zréckgezu ginn — Gambia huet dat 2017 mat sengem Austrëtt vun 2016 virgemaach. Den Human Rights Watch fuerdert d'Afrikanesch Unioun an d'ICC-Memberstaaten op, genee an dee Sënn op déi dräi Regierungen anzewierken. Bleift et awer beim Plang, da verléiert de System vum Roum-Statut bis Enn Juni 2027 op ee Coup dräi Memberen — eng Première an den 28 Joer, déi et de Statut gëtt, an e Beweis dofir, wéi staark d'Architektur vun der internationaler Justiz haut a Fro gestallt gëtt.