Ian de Toffoli kritt de Prix Servais 2026 fir säi Roman iwwer Klima a Pëtrol

De Lëtzebuerger Schrëftsteller Ian de Toffoli huet de Prix Servais 2026 gewonnen, deen als de prestigiéiststen literaresche Präis vum Land gëllt. Ausgezeechent gëtt säi Roman Léa ou la théorie des systèmes complexes, e Wierk, dat d'Grenze tëscht den Textgattungen opléist a wou de Radikaliséierungswee vun enger jonker Klimaaktivistin op den Opstig vun enger Uelegdynastie trëfft. D'Fondation Servais huet hir Decisioun de 27. Abrëll 2026 matgedeelt; iwwerreecht gëtt de Präis am Centre national de littérature (CNL) zu Miersch.

De Prix Servais gëtt zënter 1992 fir dat bedeitendst literarescht Wierk vergi, dat am Joer virdru publizéiert gouf. Hien ass mat 7.500 Euro dotéiert, an eng onofhängeg Jury – dëst Joer ënner dem Sébastian Thiltges – proposéiert de Lauréat. De Präis bestätegt de Ian de Toffoli, deen zënter laangem zu de produktivste Bühnenautoren vum Land gehéiert, als eng vun den zentrale Stëmmen an enger klenger, awer staark méisproocheger Literaturzeen.

Zwou Zäitlinnen, eng Klimasoge

De Roman ass 2025 beim franséische Verlag Actes Sud erauskomm a flecht zwee Erzielstränge zesummen, déi a verschiddenen Epochen spillen. Deen een follegt der Léa, enger jonker Fra, déi sech fir d'Ëmweltsaach asetzt an deenen hiren Engagement vum Aktivismus an d'Gewalt ëmschléit. Deen aneren zeechent d'Genealogie vun der Famill Koch no, déi un der Spëtzt vun engem weitverzweigte Pëtrolskonzern steet a wou politesch Muecht zu enger Ideologie vun der Ausbeutung gerënnt – eng Fiktioun, déi sech offen op déi real Geschicht vu Koch Industries stäipt. D'Handlung beweegt sech tëscht Lëtzebuerg, den USA an dorhannen eraus a verwiewt Familljesoge, Dokumentarfilm, klassescht Theater a Poesie zu engem eenzege Gewëff.

An hirer Begrënnung huet d'Jury d'Architektur vum Buch kloer beschriwwen:

An Léa ou la théorie des systèmes complexes knëppt de Ian De Toffoli zwee Erzielfäden mat verschiddenen Zäitlechkeeten zesummen: de Léierwee vun der Léa, enger jonker Fra, déi sech fir d'Ëmweltsaach asetzt an déi vum Militantismus an d'Gewalt këmmt, an d'Genealogie vun der Famill Koch, un der Spëtzt vun engem tentakuläre Pëtrolskonzern, deen d'Politik dominéiert an eng Ideologie vun der Ausbeutung installéiert.

D'Jury huet dem de Toffoli seng staark erzieleresch a stilistesch Wiel gelueft an d'Wierk als en „Epos der Gegenwart“ bezeechent, dat Dokumentarfilm, Theater, Roman, Poesie a mëndlecht Erziele matenee verbënnt. Den Text ass ursprénglech als Theaterprojet entstanen a gouf 2023 ënner der Regie vun der Renelde Pierlot opgefouert, ier de Toffoli en zum Roman ëmgeschriwwen huet, deen elo gekréint gouf.

E Präis um Puls vun der Klimaangscht

Mat dëser Auszeechnung réckelt e weltwäit bestëmmend Thema – de Klimawandel an d'Politik vun de fossille Brennstoffer – an d'Mëtt vum literaresche Liewen zu Lëtzebuerg. An dat ass kee Eenzelfall. De Prix Servais 2025 ass un d'Anne-Marie Reuter hire Roman M for Amnesia gaangen – den éischten englischsproochegen Titel iwwerhaapt, deen de Präis gewonnen huet – e Buch, dat de Gedächtnisverloscht virun engem Hannergrond aus ënner anerem Klimawandel a sozialer Kontroll opgestallt huet. Zwee Lauréaten hannereneen, déi sech mat der ekologescher Angscht ausernee setzen, weisen, datt eng kleng national Literatur sech ëmmer méi mat deene selwechte Suergen beschäftegt, déi d'Fiktioun weltwäit dreiwen.

D'Lauréaten vun de leschte Jore weisen, wéi breet de Präis iwwer Sproochen a Formen eraus gräift:

• 2025 — Anne-Marie Reuter, M for Amnesia
• 2024 — Samuel Hamen, Wie die Fliegen
• 2023 — Jérôme Quiqueret
• 2022 — Guy Helminger, Lärm
• 2021 — Ulrike Bail
• 2020 — Francis Kirps

Dës Rëtsch deckt Franséisch, Däitsch, Lëtzebuergesch an elo Englesch of – e Beweis dofir, wéi e Land mat manner wéi 700.000 Awunner eng Literatur a méintere Sproochen zugläich um Liewen hält.

E méisproochege Schrëftsteller am Zentrum

De Ian de Toffoli ass 1981 zu Lëtzebuerg an enger italo-lëtzebuergescher Famill op d'Welt komm. Hie schreift a verschiddene Sproochen, virun allem awer op Franséisch. Hien huet en Doktorat a Literatur vun der Sorbonne (Paris IV), wou seng These d'Rezeptioun vum Latäin a vun der Antikitéit am Wierk vum Claude Simon, Pascal Quignard a Jean Sorrente ënnersicht huet, an hien ass Fuerscher an der Lëtzebuerger Literatur um Institut fir Lëtzebuerger Sprooch a Literaturen vun der Universitéit Lëtzebuerg.

Säin Afloss op d'kulturell Infrastruktur vum Land geet awer méi wäit ewéi säin eegent Schreiwes. 2012 huet hie mat de Schauspiller Luc Schiltz a Pitt Simon de zweesproochege franséisch-däitsche Verlag Hydre Éditions gegrënnt, eng Initiativ, déi séier als Pionéier vun enger neier Generatioun vu Lëtzebuerger Verleger gesi gouf. Zënter der Saison 2022/23 ass hien associéierte Kënschtler bei den Théâtres de la Ville de Luxembourg, a seng Theaterstécker – dorënner Refugium, dat ofwiesselnd op Franséisch, Däitsch a Lëtzebuergesch gespillt gëtt – goufen a ganz Europa opgefouert, publizéiert an iwwersat. Säi Monolog Tiamat ass 2023 vum Lieskomitee vun der Comédie-Française opgeholl ginn.

Dem Tageblatt huet de Toffoli gesot, datt sech praktesch wéineg geännert hätt, datt seng Sichtbarkeet awer geklommen ass: „Es ist nichts Weltbewegendes passiert, aber meine Arbeit ist sichtbarer als zuvor.“ Hien huet bäigesat, datt d'Bicherhändler e Roman ronderëm sou polariséierend Themen ewéi d'Klimakris no vir bruecht hätten, an engem Moment, wou de Buchhandel selwer ënner Drock stéing. Fir eng literaresch Kultur, déi vill méi gewiicht huet wéi hir Liesergemeinschaft grouss ass, setzt de Prix Servais 2026 dës Angscht – an de Schrëftsteller, deen se op d'Bün bruecht huet – matzen an de nationale Kanon.