Frieden éiert zu Lëtzebuerg d'Affer vu Srebrenica, 31 Joer no de Massakeren

De Premierminister Luc Frieden huet e Sonndeg zu Lëtzebuerg un de Genozid vu Srebrenica erënnert – zesumme mam Ausse- an Europaminister vu Bosnien an Herzegowina, Elmedin Konaković. Bei der Gedenkfeier am Grand-Duché gouf un déi méi wéi 8.000 bosniakesch Männer a Jongen geduecht, déi am Juli 1995 ëmbruecht goufen, bei der schlëmmster Massendéidung op europäeschem Buedem zënter dem Zweete Weltkrich.

D'Zeremonie vum 28. Juni gouf vum Comité Srebrenica Luxembourg organiséiert an huet héich Beamten an d'Vertriederinne vun de "Mammen vu Srebrenica" zesummebruecht – d'Associatioun vun Iwwerliewenden a Familljememberen, déi zënter dräi Joerzéngten d'Erënnerung un d'Affer wakreg hält a fir Gerechtegkeet kämpft, sou de Premierministère. De Frieden sollt e handgemaachte Konschtwierk iwwerreecht kréien, dat d'Roll vu Lëtzebuerg als Matsponsor vun der UNO-Resolutioun vun 2024 unerkennt, déi en internationalen Gedenkdag fir de Genozid geschaf huet. D'Versammlung fënnt zwou Wochen virum 11. Juli statt, deen Dag, deen elo offiziell weltwäit begaange gëtt, an 31 Joer no de Massakeren.

Eng UNO-"Schutzzon", déi zur Doudesfal gouf

Am Juli 1995 hunn d'bosnesch-serbesch Truppen ënner dem General Ratko Mladić Srebrenica iwwerrannt – eng Enklav am Osten, déi de UNO-Sécherheetsrot als geschützte "safe area" deklaréiert hat a wou liicht bewaffnete hollännesch Blo-Helme stationéiert waren. Iwwer e puer Deeg goufen d'Männer an d'Jongen vun hire Familljen getrennt, higeriicht an a Massegriewer begruewen; de Rescht vun der Bevëlkerung gouf vertriewen.

Zwee international Geriichter hunn d'Déidungen zënterhier als Genozid agestuuft. Souwuel den Internationale Strofgeriichtshaff fir d'fréiert Jugoslawien (ICTY) wéi och den Internationale Geriichtshaff hunn festgehalen, datt zu Srebrenica e Genozid begaange gouf. De Mladić gouf 2017 zu liewenslaanger Prisongsstrof veruerteelt, sou Human Rights Watch, an de bosnesch-serbesche Krichszäitleader Radovan Karadžić – 2016 wéinst dem Genozid vu Srebrenica veruerteelt – krut seng Strof 2019 an der Appellatioun op liewenslang erhéicht.

Wéi Lëtzebuerg sech positionéiert huet

Lëtzebuerg war Matsponsor vun der Resolutioun 78/282 vun der UNO-Generalversammlung, déi den 23. Mee 2024 ugeholl gouf an den 11. Juli zum Internationale Gedenkdag fir de Genozid vu 1995 zu Srebrenica erkläert huet. Den Text, agebruecht vun Däitschland a Ruanda mat méi wéi 30 Matsponsoren, gouf mat 84 Stëmme fir, 19 dergéint an 68 Enthalungen ugeholl, an huet all Verleugnung vum Genozid als historescht Fakt veruerteelt.

D'Ofstëmmung huet gewisen, wéi ëmstridden d'Erënnerung bleift: Serbien an d'bosnesch-serbesch Leedung hunn intensiv dergéint lobbyéiert an d'Mesure als spalterësch duergestallt. Den UNO-Héichkommissär fir d'Mënscherechter, Volker Türk, huet deemools en aneren Akzent gesat.

D'Resolutioun ass ëmsou méi wichteg ugesiichts vum hartnäckege Revisionismus, der Verleugnung vum Genozid vu Srebrenica an der Haassried vu héije politesche Leadere a Bosnien an Herzegowina, souwéi an de Nopeschlänner.

Fir Lëtzebuerg, e klenge Grënnungsmember vun der Europäescher Unioun, war d'Matsponsoréiere e bëllegt, awer kloert Signal: eng Stëmm op der Säit vu geriichtlech etabléierte Fakten, an engem Moment, wou genau déi Fakten an Deeler vun Europa oppe bestridden ginn. Eng "Cvijet Srebrenice" – d'"Blumm vu Srebrenica", dat wäiss-grénge Symbol vum Genozid – gouf 2025 a Kooperatioun mat de Stadautoritéiten am Land opgestallt.

Firwat d'Erënnerung politesch bleift

Dräi Joerzéngten duerno bleift Srebrenica manner en ofgeschlossent Kapitel vun der Geschicht wéi en aktuellen Teschtfall fir d'Glafwierdegkeet vun der EU um Westbalkan. Bosnien ass offiziell Kandidat fir d'Memberschaft; d'EU-Leadere hunn am Mäerz 2024 decidéiert, d'Bäitrëttsverhandlungen opzemaachen, soubal d'Land Reformen u senge Institutiounen, dem Rechtsstaat an de Grondrechter ëmsetzt. Gläichzäiteg huet Bréissel gewarnt, datt déi politesch Tumulter an der Republika Srpska, der Entité mat enger serbescher Majoritéit, dee Wee a Gefor bréngen.

Am Zentrum vun den Tumulter steet de Milorad Dodik, de laangjärege Leader vun der Entité, deen ëmmer erëm bestridden huet, datt d'Déidungen e Genozid waren, an deen och veruerteelt Krichsverbriecher verherrlecht huet. Am Februar 2025 huet e bosnescht Geriicht hie veruerteelt, well hie sech géint den internationalen Héije Vertrieder gestallt hat; seng Prisongsstrof vun engem Joer gouf an eng Geldstrof ëmgewandelt, an hie krut e Verbuet vu sechs Joer, fir e Mandat auszeüben. Am September huet hien ugekënnegt, datt hien zrécktrëtt. D'Episod huet ënnerstrach, wéi d'Verleugnung an de sezessionisteschen Drock weider iwwer Bosnien seng europäesch Perspektiv schweewen.

D'Presidentin vun der Europäescher Kommissioun, Ursula von der Leyen, huet dee Lien explizit gemaach, wéi si 2025 un den 30. Anniversaire erënnert huet, andeems si Versich, d'Vergaangenheet ëmzeschreiwen, veruerteelt an d'Erënnerung mat der Erweiderung verbonnen huet:

"Mir refuséieren a veruerteelen entschloss all Verleugnung, Verfälschung oder Verharmlosung vum Genozid vu Srebrenica, wéi och d'Verherrlechung vu Krichsverbriecher", sot si, ier si sech direkt un d'Bosnier geriicht huet: "D'Europäesch Unioun steet un ärer Säit. Mir bleiwen voll engagéiert, fir äert Land op sengem Wee Richtung EU-Memberschaft z'ënnerstëtzen."

D'Signal vun engem klenge Staat

Fir e Grand-Duché mat manner wéi 700.000 Awunner ass et eng bescheide Geste mat gewollte Gewiicht, de Spëtzendiplomat vu Bosnien an d'Mammen vu Srebrenica z'empfänken. Andeems et en amtéierende Premierminister bei d'Gedenkfeier setzt, gëtt Lëtzebuerg sengem Numm un d'Iwwerzeegung, datt d'Erweiderungsverspriechen vun der EU an hir Fuerderung no Verantwortung net vunenee ze trennen sinn – an datt d'Liéeren aus 1995 nach ëmmer fir d'europäesch Sécherheet vun haut zielen. Déi alljährlech Versammlung vum Comité Srebrenica Luxembourg, eng Kéier eng Saach vun der Diaspora, ass zu engem feste Bestanddeel vum offizielle Kalenner ginn – genau well d'Froen, déi se opwerft, um Balkan onbeäntwert bleiwen.